Polska pomoc dla Kazachstanu – rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej

 

W grudniu 2009 r. zakończona została realizacja projektu „Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich Wschodniego Kazachstanu poprzez zwiększenie potencjału lokalnej Ochotniczej Straży Pożarnej”, przygotowanego przez podmioty działające na terenie powiatu gołdapskiego - Fundację Puszczy Rominckiej i Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej, finansowanego ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej.

Wsie kazachskie są w większości bardzo słabo rozwinięte, brak tu infrastruktury, poziom bezrobocia jest wysoki, płace – bardzo małe. Łatwo zauważyć silny związek przyczynowo-skutkowy z biernością i apatią lokalnej społeczności. Idea społeczeństwa obywatelskiego jest tu zupełnie nieznana.

Podstawowym celem projektu byłaaktywizacja mieszkańców obszarów wiejskich. Na podstawie polskich doświadczeń uznano, iż grupą mogącą zainicjować potencjalne zmiany są strażacy-ochotnicy.

W Kazachstanie nie istnieje formalna organizacja zrzeszająca strażaków – ochotników. Drużyny strażackie działają przy nadleśnictwach i parkach narodowych, nie posiadają jednak osobowości prawnej, co skutkuje brakiem możliwości pozyskiwania środków zewnętrznych i prowadzenia działalności społecznej. Wyposażenie ich ogranicza się praktycznie wyłącznie do łopat i wiader, w przypadku pożarów pełnią więc jedynie rolę pomocniczą, wspierając profesjonalne służby ratownicze.

Aby zmienić tę sytuację umożliwiono kazachskim partnerom – poprzez przeprowadzenie seminariów oraz organizację wizyty studyjnej w Polce - zapoznanie się z funkcjonowaniem polskiej OSP (historią, organizacją, uwarunkowaniami prawnymi, wyposażeniem, rodzajami podejmowanych działań), a także wzorcowo doposażono jedną z drużyn w samochód gaśniczy oraz niezbędny sprzęt.

Seminaria odbyły się w pięciu nadleśnictwach – Ridederskim, Czeremszańskim, Pichtowskim, Kurczumskim i Markakolskim. Odległość między najodleglejszymi z nich – Markakolskim i Ridderskim – wynosi ponad 700 km. W seminariach uczestniczyło 65 osób – strażaków-ochotników, pracowników nadleśnictw, przedstawicieli lokalnej administracji, dziennikarzy. Informacje dotyczące polskiej Ochotniczej Straży Pożarnej przyjęte zostały bardzo entuzjastycznie. Kazachów zadziwiło zaangażowanie OSP w sprawy społeczne: organizacja festynów, wychowanie patriotyczne młodzieży, organizacja imprez sportowych, podtrzymywanie tradycji i kultury ludowej. Aby „kuć żelazo póki gorące” i wykorzystać zapał uczestników seminariów, przedstawiono także informację o możliwościach założenia organizacji pozarządowej w Kazachstanie – wymaganych dokumentach, opłatach, terminach. Zaprezentowano także działające w Kazachstanie fundusze – krajowe i zagraniczne – które mogą finansować działania związane z rozwojem obszarów wiejskich. Drużyny uczestniczące w seminariach otrzymały zestawy komputerowe wraz z biurowymi urządzeniami wielofunkcyjnymi – na dobry początek aktywności.

Z działalnością polskiej OSP bezpośrednio zapoznali się uczestnicy wizyty studyjnej – przewodnicząca Młodzieżowej Organizacji „NEOSFERA” Alija Gabdullina oraz dyrektor Zarządu Zasobów Przyrodniczych i Wykorzystywania Przyrody Vitaliy Czernecki. Odwiedzili oni Ochotniczą Straż Pożarną w Dubeninkach i Żytkiejmach. Dodatkowo - dzięki uprzejmości komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Gołdapi – mieli okazję zapoznać się z najwcześniejszym sprzętem ratunkowo-gaśniczym oraz z funkcjonowaniem systemu alarmowania o zdarzeniach.

Aby ukazać potencjał drzemiący w drużynach strażaków-ochotników, postanowiono wzorcowo doposażyć jedną z nich. Po przeprowadzeniu szeregu konsultacji uznano, iż wsparcie najbardziej przyda się drużynie działającej przy Nadleśnictwie Markakolskim, którego siedziba mieści się w Urumchajce – jednej z najbardziej niedostępnych wsi Wschodniego Kazachstanu, położonej tuż przy granicy kazachsko-chińskiej. Aby dotrzeć do Urumchajki należy dysponować samochodem terenowym. Jedyna droga – nieutwardzona, w czasie deszczy błotnista - prowadzi tu przez górską przełęcz. Często – zwłaszcza zimą - wieś jest całkowicie odcięta od świata. Prężna organizacja pozarządowa byłaby tu bardzo przydatna. Strażacy-ochotnicy z Urumchajki otrzymali samochód UAZ Farmer (pick-up) wraz z wyposażeniem: motopompa, urządzenie do wzniecania ognia wstecznego, opryskiwacze plecakowe, łopaty, wiadra, bosaki, siekiery, ubrania ochronne. Nowy sprzęt przyczyni się do podniesienia skuteczności akcji gaśniczych, spowoduje także lepsze postrzeganie strażaków – ochotników przez społeczeństwo i władze lokalne.

Fundacja Puszczy Rominckiej i Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej już dwa lata z rzędu realizują projekty rozwojowe we Wschodnim Kazachstanie. Bezpośrednie rezultaty projektów są zgodne z założeniami. Cele długofalowe – przede wszystkim rozwój społeczeństwa obywatelskiego we Wschodnim Kazachstanie – nie mogą być osiągnięte w tak krótkim czasie. Do tego potrzeba wielu lat i licznych działań. Niemniej jednak już dziś można stwierdzić, iż dzięki projektom Polska stała się krajem popularnym i cenionym we Wschodnim Kazachstanie. Wiele pozytywnych artykułów o naszym kraju publikowały lokalne gazety, polskie rozwiązania w dziedzinie ochrony środowiska, zarządzania kryzysowego, leśnictwa, współpracy organizacji pozarządowych z samorządami, często stawiane są jako wzór godny naśladownictwa w Azji Centralnej.

Kolejny projekt rozwojowy Fundacji Puszczy Rominckiej i Parku Krajobrazowego Puszczy Rominckiej czeka obecnie na akceptację Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jeśli tylko zostanie pozytywnie oceniony – w roku bieżącym rozwinięty zostanie system udzielania pierwszej pomocy we Wschodnim Kazachstanie.

Jaromir Krajewski
 

 

 

• 
• 
• 
• 
• 
• 
•